۱۳۹۷/۰۸/۲۶

ناودان (آبرو)

آبرو گاتر یا ناودان

آبرو یا گاتر (Gutter)، یک وسیله یا مجرای جمع آوری آب باران است که از پشت بام یک ساختمان منحرف شده و از ساختمان خارج می شود. گاتر  (Gutter) خیابانی ، فرو رفتگی کنار خیابان است که قطره های آب را محدود کرده و به سمت فاضلاب ها منحرف می کنند.

کاربرد آبرو گالوانیزه

زمانی که نعمت و رحمت الهی باران و برف روی سقف‌ ها می‌بارد، آب حاصل از این حوادث طبیعی در یک جا جمع شده و مشکلات فراوانی را برای ساکنان آن مکان فراهم می‌آورد. که می‌تواند تبعات اقتصادی و مالی زیان آوری برای خانواده‌ ها پدید آورد. که این کاربرد گاتر ها ضروری به نظر می‌رسد. بنابراین برای جلوگیری از ریزش و جمع شدن آب و جهت هدایت آب‌ های باران و برف که روی سقف‌ ها جمع می‌شوند از آن استفاده خواهد شد. کاربرد دیگر این محصول را می‌توان در یک مجرای باریک یا یک داکت مشاهده کنیم. که آب باران از پشت بام یک ساختمان جمع می‌کند و به سمت خارج از سقف ساختمان هدایت می‌کند. در کنار خیابان‌ ها هم می‌توان از این محصول استفاده کرد که به تمیزی خیابان و دور کردن آب از خیابان و هدایت آن به سمت فاضلاب‌ ها می‌انجامد. یک وسیله کم عمق در زیر لبه سقف برای هدایت آب باران ثابت می‌شود که لوله مانند و مجرای آب هم هست. این آبرو، گاتر(Gutter) یا کانال های پیش ساخته آب یا ناودان که برای هدایت و جمع آوری آب جمع شده است در سطوح سقف‌ های شیروانی و شیب دار به کار برده می‌شود.

مشخصات آبرو گالوانیزه

گالوانیزه به صورت کانال هلالی شکل یا چهارگوش جهت جلوگیری از ریزش مستقیم برف و آب به زمین بروی سازه‌ های شیب دار و سوله‌ ها با ضخامت و ابعادهای گوناگون، مطابق با اقلیم و شرایط آب و هوایی همان منطقه طراحی واجرا می‌گردد.
باید توجه داشت که آبرو های گالوانیزه با ضخامت‌های 0/50میلی‌متر و 0/60 میلی‌متر و 0/70 میلی‌متر را می‌توان به صورت هلالی یا قوسی نورد شده نصب و اجرا نمود. لذا ورق‌ های آبرو گالوانیزه با ضخامت‌ های بیشتر از 0/70 میلی‌متر که نسبتاً ضخیم‌تر می‌باشند. می‌ بایست ابتدا با در نظر داشتن فاصله‌ ی پرلین‌ های سازه و با رعایت درصد شیب مناسب در کارگاه‌ های برش و خم کاری به صورت چهار گوش ساخته شود.

اجزاء

به‌طور کلی ناودان از سه بخش ورودی، بدنه و قسمت انتهایی تشکیل می‌شود.

ورودی (روزن)

ورودی ناودان، روزنی (سوراخی) در پایین‌ترین نقطه بام و معبری در درون رخبام است تا خروج نزولات آسمانی را از آن معبر میسر سازد.

روزن با حذف بخشی از جداره بنا برای ایجاد مسیر خروجی آب، به وجود می‌آید که ابعاد آن در بناهای آجری بر مبنای مدول آجر (ارتفاعی معادل 2 الی 4 ردیف ضخامت آجر، پهنای برابر نیم یا یک ضلع آجر و عمقی به اندازه عرض رخبام) می‌باشد و در بناهای با سنگ پاکتراش(5)، این بخش ناودانی از درون سنگ تراشیده می‌شود و در بناهایی که از سنگ و ملات آهکی (شفته آهک) ساخته شده‌اند، این قسمت را تنبوشه (6) به وجود می‌آورد.

انواع روزن

بخش روزن ناودان در بناهای مختلف به دو صورت سرباز با سر بسته تعبیه می‌گردد.

روزن‌های سرباز

روزن‌های سرباز به دو صوت کلی در بناها دیده می‌شوند.

الف) روزن با رخبام ترکیب می‌شود و به صورت فرم واحدی در می‌آیند.

ب) برای ایجاد روزن رخبام کلاً حذف می‌گردد.

روزن سر بسته

روزن‌های سربسته همواره در قسمت زیرین رخبام و به صورت بخشی مجزا از رخبام در جداره بنا مطرح می‌شود.

در روزن‌های سر بسته با ادامه جداره بر روی روزن، سرپوشی برای آن ایجاد نموده و سپس رخبام روی آن مستقر می‌شود. این سرپوش با قرار دادن یک آجر یا یک ردیف آجر بر روی روزن ساخته می‌شود. اگر طول یک آجر برای پوشاندن روزن کافی نباشد، با لاریز نمودن طرفین روزن، دهانه آن را تنگ نموده سپس با استقرار یک آجر با ابعاد بزرگتر یا یک ردیف آجر آن را پوشش می‌دهند. در صورتی که دهانه روزن بزرگتر از حد معمول باشد با استفاده از یک ردیف آجر که به صورت تاق آهنگ رومی اجرا می‌شود آن را مسقف می‌نمایند؛ مانند کاروانسرای میاندشت.

بدنه

شکل و فرم ناودان مشخص‌کننده نوع ناودان است. بر این اساس می‌توان ناودانها را به دو گروه اصلی که شامل ناودان‌های شیاری و ناودان‌های شره یی می‌باشد تقسیم نمود.

ناودان شیاری

ناودان‌های شیاری به دو صورت پنهان و آشکار در بناها دیده می‌شوند.

شیاری پنهان

ناودان‌های شیاری پنهان، از روی جرز فایل رویت نمی‌باشند. این ناودان‌ها به دو صورت کلی ساخته می‌شوند:

الف) در درون جرز خشتی با آجر و ملات گچ شبه صندوقه یی که طرفین (بالا و پایین) آن باز است، تعبیه می‌کنند.

ب) این نوع ناودان با استفاده از تنبوشه و به فرم‌های مختلف در درون جرز ساخته می‌شود.

شیاری آشکار

ناودان‌های شیاری آشکار بر اساس نحوه اجراء و فرم ظاهری دسته بندی می‌گردند:

الف) ناقص : ناودان آشکار ناقص تنها تا ارتفاع خاصی از جداره بنا کار هدایت آب را انجام داده و پس از آن آب یکراست بر روی دیواره بنا جاری می‌شود تا به سطح زمین برسد.

ب) کامل : ناودان شیاری آشکار کامل هدایت آب را از بام تا پایین جداره بنا به صورت کامل انجام می‌دهد. نحوه تعبیه این ناودان در برخی بناها با عقب نشینی پیمونی از آجر پخته به صورت رگی یا تیغه‌ای با ملات گچ یا با استفاده از سفال‌های خاص و در برخی بناهای آجری در شرایط ویژه یی ممکن است شیاری با مواد مقاوم تر، مانند سنگ پاک تراش، در بنا جاسازی شود.

فرم ظاهری ناودان‌های شیاری آشکار

ناودان‌های شیاری آشکارازنظرشکل ظاهری به دو فرم باز و بسته دیده می‌شوند.

الف) باز: این دسته ناودانها از عقب نشینی بخشی از دیوار در بدنه بنا بوجود می‌آیند و آب از ناودانی که یکراست روی جداره بنا قرار گرفته عبور می‌کند. در این حالت فرسایش ناشی از جاری شدن آب روی بدنه بالا است.

ب) بسته: در ناودان‌های شیاری بسته، برای جلوگیری از فرسایش بدنه بنا، نظم دادن به خروج آب و قابل تعویض بودن ناودان، اقدام به الحاق ناودان تخته‌ای به بنا کرده‌اند که بعدها ناودان‌های حلبی با تزئینات خاصی جایگزین آن‌ها شدند.

ناودان شره ای

نوع دیگر ناوادان‌ها، ناودان شره ای است که بدنه ناودان به صورت زائده‌ای از جداره بنا خارج می‌شود. سر ناودان شره‌ای به شکل‌های مختلفی دارای آبچکان است.

انواع ناودان‌های شره ای

ناودان‌های شره ای را می‌توان بر اساس جنس مصالح بکار رفته در آن دسته بندی کرد:

الف) ناودان شره ای سفالی، که نمونه‌های آن را می‌توان در ارگ بم و بانک شاهی یزد مشاهده کرد.

ب) ناودان شره ای تخته یی، مانند ناودان به کاررفته درامامزاده غلام رسول چابهار.

ج) ناودان شره ای نیم گرد، در این نوع ناودان گرده چوب را به دو نیمه تقسیم کرده، سپس با اره بخشی از آن را به صورت زاویه دار تخلیه می‌کنند و در بعضی موارد با ورقه فلزی می‌پوشانند. مانند ناودان‌های چهلستون اصفهان و برخی از خانه‌های روستایی.

د) ناودان شره ای سنگی، مانند شماری از ناودان‌های بکار رفته در کاروانسرای چاله سیاه.

معایب ناودان‌های شره ای

ناودان‌های شره ای دارای معایبی هستند، از جمله:

الف) ناودان شره ای جداری بنا را مرطوب می‌کند و وقتی که باران با باد توام باشد، زنجیری به سر ناودان آویخته، باعث حرکت آب روی آن می‌شوند که این امر تا اندازه یی از شدت ریزش آب بر بدنه و زمین می‌کاهد.

ب) ناودان شره یی فرمی ناایستایی دارد به ویژه در مواقعی که با مصالح سبک (مانند چوب) اجراء می‌شود.

ج) ناودان شره ای باید در محلی نصب شود که معترض نداشته باشد؛ چنانکه در آئین شهرداری آمده‌است: «شارع مشترک‌المنفعه است و کسی حق ندارد منفعت آن را به خود اختصاص دهد جز به قدر احتیاج و نیز جایز نیست نصب ناودان‌هایی که از دیوار بیرون آید و آب آن به کوچه‌های تنگ ریزد، زیرا سبب نجاست جامه‌ها و تنگی راه می‌شود که این کار بر عموم مردم ناشایست است و بر محتسب است که مردم را به رعایت این امور مکلف سازد.» با وجود معایب ناودان شره ای، در برخی شرایط خاص از این ناودان به جای ناودان شیاری استفاده می‌شود.

محاسن ناودان‌های شره ای

از جمله محاسن ناودان‌های شره ای این است که:

الف) در این نوع ناودان مشکل گرفتگی وجود ندارد.

ب) در مناطق پر باران با به کار بردن این نوع ناودان درسقف‌های شیب دار تند، آب باران یکراست روی زمین می‌ریزد.

قسمت انتهایی

ریزش آب ناودان به سطح زمین باعث فرسایش کف زیرین ناودان و همچنین دیواره بنا می‌گردد. برای جلوگیری از این فرسایش و تخریب دیواره بنا تمهیداتی به عمل می‌آید که در زیر به شماری از این موارد اشاره شده‌است: الف) قسمت انتهایی ناودان (محل ریزش آب به زمین) را به صورت پله یی می‌ساختند. ب) از مواد و مصالح مقاوم مانند سنگ در قسمت زیرین ناودان استفاده می‌کردند. ج) در ناودان‌های شره یی، لگنچه یی را زیر ناودان قرار می‌دادند.

چطور آبرو یا ناودان را در ساختمان خود نصب کنم؟

می توان با استفاده از پیچ مخفی(hidden screw) منحصر به فردی این ناودان (Gutter) را نصب کرد. با این وصف این سیستم تقریباً نامرئی است. برای اطمینان از نصب ما از پیچ استفاده می کنیم که امکان شل شدن آنها خیلی کمتر است . مخصوصاً زمانی که برف و یخ و باد و باران بارهای سنگینی را به آبروها تحمیل می کنند.

نصب آبرو چقدر زمان می برد؟

عموماً ، نصب می تواند در یک روز یا چند روز بسته به اندازه و پیچیدگی هر ساختمان یا منزل انجام شود . بنابراین می تواند از چند ساعت به یک یا دو روز طول بکشد.

منبع :  mammutpanel - mammut-group - wikipedia

 

ناودان , ناودان چیست , تعریف ناودان , انواع ناودان , ناودان یا گاتر , اجزای ناودان , کاربرد ناودان یاگاتر ,

0 نظر ثبت شده

نظرات خود را ثبت کنید

آدرس ایمیل شما منتشر نمیشود!